Bir Gecede Cahil mi Kaldık? Harf Devrimi İle Neden Modern Türk Alfabesi Kabul Edildi?

Serencam yıllarda sesi imdi çıkmaya başlayan aynı grup cumhuriyet altını karşıtının ‘Aynı gecede cahil kaldık.’ diyerek tanımladığı, güre Türkiye Cumhuriyeti marifetiyle kabul edilmiş Latin harflerinden oluşan Türk alfabesi, bugün bibi kullanmakta olduğumuz yazı dilidir. Kod Devrimi olarak isimlendirilen bire bir değiş ile kabul edilen gündeş Türk alfabesi esasta bir anda ortaya kullanılmış, sebepsiz bir reform değildi.

Yüzlerce yıllık Osmanlı İmparatorluğu nehiy edildikten ve şu zaman yaşadığımız topraklar kurtarılıp bile Türkiye Cumhuriyeti kurulmadan önceki gene Türkçe konuşuluyor ancak Zenci alfabesinden adapte benzeri Osmanlı Düpedüz ile yazılıyordu. Tamam, neden bu abece ile bitmeme edilmedi dahi çağcıl Türk alfabesi oluşturuldu? Bu sorunun yanıtı gerçekte cumhuriyet altını kurulmadan eski yıllarda yapılan çalışmalarda muamma.

Türk alfabesi nedir?

orhun yazıtları

Zaman kullanmakta olduğunuz Türkçe, dünyanın yeryüzü sakat ve bayrı dillerinden biri. 7. yüzyılda düz yazı edilmiş olan Orhun Yazıtları’nda Türkçenin Orhun alfabesi ile yazıldığını görürüz. Türkler sonuç derece açık tıpkısı coğrafyaya münteşir benzeri millet oldukları üzere tarih boyunca Uygur, Kiril, Yunan kabil kavi çok ayrımlı abece kullanarak Türki yazmışlardır.

Türkçenin Fellah alfabesi ile yazılmaya başlaması, 10. yüzyılda tıpkısı grup Türk’nam müslümanlığa geçmesi ile başlamıştır. Türkler, tarihin yeryüzü şişman imparatorluklarından biri olan Osmanlı İmparatorluğu’nu kurduktan ve sınırlar genişledikten bilahare Türkçenin içine Arapça, Farsça, Frenkçe kelimeler üstelik karışmış ve abece dili Fellah harflerinin ayrımsız uyarlaması olan Osmanlı Türkçesi olmuştur.

Farklı tıpkısı açıdan baktığımız devir Türk dilinden saraka edebiliriz ancak Türk alfabesi budur demek akıllıcasına olmayacaktır. Çünkü diller, milletlerle alay malay yaşar ve gelişir. Milletin kurduğu izzet ne alfabeyi uygun görüyorsa şalter dahi o şekilde yazılır. Kavim, vasıta ve alfabe uyumunun hangi kadar koca olduğu ise bizi neden çağdaş Türk alfabesine geçildi sorusunun yanıtına götürüyor.

Çağdaş Türk alfabesi hastalık kabul edildi?

türk alfabesi

Yüzlerce sene Osmanlı İmparatorluğu’nda Arap alfabesi ile yazılan Osmanlı Açıkçası, dilimize esbak Arapça ve Acemce sözcükleri zahmetsiz yazmamızı sağlarken ulus aracılığıyla konuşulan pek çok Türki kelimenin yazılmasına mani oluyordu. Çünkü Zenci alfabesi sade harfler bakımından zenginken Türkçemiz sade hurufat bakımında ensesi kalın tıpkı dildir. Fellah alfabesi, Türki curcunalı birimleri yazmakta müşkül çıkarıyordu.

Bu durum Türkçe kelimelerin kullanımını adım adım ortadan kaldırmakla kalmıyor, bir zamanda halkı okuma – çeper becerisi kazanmaktan uzaklaştırıyordu. Çünkü herkesin malumudur kim Zenci alfabesini görmek ve boşaltmak hoşur haddinden fazla zordur. Bu konuyu görmezden gelmeyen Mustafa Eksiksizlik Atatürk, küllerinden doğan bakir Türk devletinin halkını bilgisiz tutmak için gündeş Türk alfabesi çalışmalarına başladı.

Çağdaş Türk alfabesi hangi ahit kabul edildi?

harf devrimi

Türk dilini siper ve halkın okuma yazmayı henüz yalın kat öğrenmesini mizan düşüncesi; Mustafa Eksiksizlik Atatürk Türkiye Cumhuriyeti’ni kurmadan çok elan önceki filizlenmiş aynı akıl. Ara Sıra Türk aydınların 1862 yılında daha Osmanlı İmparatorluğu resmen karışma edilmemişken eskimemiş Türk alfabesini savundukları biliniyor. 

Mehmed Tahir Münif Ağırbaşlı, Hüseyin Cahit Yalçın, Abdullah Cevdet ve Fehamet Nuri İleri üzere isimlerin kod reformunu savunduğu ve üste Enver Vakur’nın orduda yumuşatılmış kadar alfabe denemesi yaptığı biliniyor. Yekpare bu birikimin üstüne çağdaş benzeri cumhuriyetin kurulması ile alay malay 1923 yılında yapılan önce Türk Iktisadi Forumu’nda bu konu gündeme geldi.

Bu tarihten itibaren çalışmalar hızlandı ve acun genelinde beğenilen Latin harfleri ile Türkçe yarmak amacıyla yıpranmamış bire bir abece geliştirildi. Türki kelimelerde sıkça makbul ş, ı, i, ğ, ç kabilinden hurufat Latin Halkları alfabesinde olmadığı için modern Türk alfabesine eklendi ve Harf Devrimi, 1 Son Teşrin 1928 yılında yayımlanan 1353 basit kanunla resmen gerçekleşmiş oldu. 

Modern Türk alfabesine bozukluk itirazlar var?

harf devrimi

Gündeş Türk alfabesi üzerine yapılan çalışmaları destekleyenlerin birlikte bu duruma itiraz edenler bile vardı. Tıpkı ekip muhafazakar, Latin Halkları alfabesi ile Türkçe yazmanın Türkiye Cumhuriyeti’ni İslam dünyasından uzaklaştıracağını söyleyerek bu reforma alın çıkmıştı.

Esasta Latin Halkları alfabesi ile Türkçe yazmanın ve Arap alfabesini geride bırakmanın Türki ve Türkler üzere hangi kadar cesim olduğunu gösteren tıpkı hamle, Sovyetler Birliği ortamında mevcut Türk Cumhuriyetleri eliyle atıldı. Daha ülkemizde Kod Devrimi yapılmamışken 1926 yılında, tamam Türk Cumhuriyetleri Kiril alfabesini bırakarak Latin harflerine eski ve taze Türkiye Cumhuriyeti’ni desteklemişlerdir.

Günümüzde çoğu cumhuriyet altını karşıtı olan tıpkı grubun itirazı ise çağcıl Türk alfabesine geçtikten sonra tıpkısı gecede kakavan kaldığımız ve dedelerimizin mezar taşını dahi okuyamadığımız yönündedir. Türkçeyi bildirme iyi kullanan yazar ve şairlerimizden olan Sunay Akış, bu konuda ‘Tekmil mezar taşlarında benzeri abece, ruhuna Halk – Fatiha yazıyor.’ demiştir. Yani dedelerimizin mezarında okunacak haddinden fazla dahi bir madde namevcut, yakarış etmemiz yeterli.

Evet, sıradan modern Türk alfabesi öncesi tamlık atomu parçalayacaktık üstelik Harf Devrimi mi mani oldu? Tabiatıyla faydalı. Henüz evvel anlattığımız kadar bu reformun yapılmasının en iri nedeni elhak halkın nazik bir bölümünün Fellah alfabesini okuyup yazamıyor olmasıydı. Hangi acıdır ki Türkçeye çevrilmeden önce müslümanların balaban aynı bölümü mukaddes kitapları Kuran-ı Koçak’dahi hangi yazdığını anlayamıyordu bile. Kod Devrimi ile bu kavim dinini öğrenmiştir.

Harf Devrimi sonrası neler yaşandı?

harf devrimi

Ragıp Hulusi Içten, İbrahim Grantay, Ahmet Cevat Emre, Mehmet Sakıncasız Erişirgil, İhsan Sungu, Hüseyin Avni Başman, Falih Rıfkı Atay, Ruşen Eşref Ünaydın, Yakup Kadri Karaosmanoğlu kadar heybetli Türk aydınlarından oluşan Anahtar Encümeni aracılığıyla Latin alfabesi, Türk patırtılı fonetiklerine uyacak şekilde düzenlendi ve zar edildi.

Kod Devrimi sonrası başlatılan alfabe seferliği kapsamında Mustafa Kemal Atatürk, memleketi karış karış gezerek yeni Türk alfabesini öğretti ve bu çabası onu başöğretmen namına hafızalarımıza kazıdı. Elan o periyot Türkiye Cumhuriyeti topraklarına katılmamış olan Hatay üstelik yeni Türk alfabesini akseptans etmişti.

Türk Çevirici Kurumu, Milli Yetişek Bakanlığı, Ahali Eğitim Merkezleri millete bu bakir alfabeyi öğretiyor, Ankara’de Bir Numara Türk Yayınları Kongresi düzenlenerek bakir basılacak kitaplar heveslendirme ediliyor, Kuran-ı Verimli ilkin olmak amacıyla takatli haddinden fazla dini ana Türkçeye çevriliyor ve yeni Türk alfabesinde basılıyordu. Bu çalışmaların başarılarını tarihin entelektüel sayfalarında dercetmek mümkün.

Tıpkı gecede bihaber mi kaldık, gündeş Türk alfabesi hastalık akseptans edildi, kimler itiraz etti, kimler destekledi üzere Harf Devrimi hakkında merak edilen soruları yanıtladık ve bahis ile ilişkin kebir detaylardan bahsettik. Bugün bu yazıyı sonuna kadar özlük dilimizde yazıp, okuyabildiysek bunu Harf Devrimi’hangi borçluyuz. 

sizlere mywebmaster325890790.wpcomstaging.com farkıyla sunulmuştur

%d blogcu bunu beğendi: